ما دیوانه ای بودیم که سرمان از جنون عشق الهی آشفته بود، شبی در کنار کعبه خلوت کرده بودیم وبه صاحب نازنین خانه می گفتیم: "اگر در خانه را به روی ما باز نکنی، به جای حلقه سر خود را بر در می زنیم تا سرمان بشکند و دلمان خنک شود" :

خوشی می گفت اگر نگشایی ام در                                            به جای حلقه بر در می زنم سر

که تا آخر سرم بشکسته گردد                                                       دلم زین سوز دایم رسته گردد

                                                                                                     (الهی نامه،تدین،ص۱۱۳)

ما در احوال خودمان غرق بودیم ناگهان صدایی شنیدیم که می گفت: "این خانه پیش از این پر از بت بود که همه درون خانه شکسته شد، حال بتی بیرون خانه شکسته می شود!" :

یکی هاتف زبان بگشاد آنگاه                                                          که پر بت بود این کعبه دو سه راه

شکسته گشت آن بت ها درونش                                                    شکسته گیر یک بت از برونش

اگر می بشکنی سر از برون تو                                                        بتی باشد که کردی سرنگون تو

در این راه از چنین سر کم نیاید                                                       که دریاییش یک شبنم نماید

                                                                                                                (همان، ص۱۱۴)

در مقام استغنای الهی "هزار خرمن طاعت به نیم جو" نمی خرند، سرنوشت ما همان چیزی است که در آغاز رقم خورده است.

دیشب خواب عزیز دلمان، عطّار نیشابوری را دیدیم که گفت: " وقتی با خدا حرف می زدی من هم آنجا بودم و همه ی گفتگوهای شما (یعنی ما و خدا!) را شنیدم و به زبان قرن هفتمی خودم بیانشان کردم حالا تو چرا به زبان خودت بازشان نمی گویی؟ "

ما یادمان نمی آید با خدا گفتگو کرده باشیم بجز یک بار که آن هم در آغاز یک رابطه بود که به او گفتیم: "یا خودت را به ما نشان بده یا ما را به خودت وگرنه ما او را به تو نشان می دهیم..."

ما اصلا یادمان نمی آید چنین خوابی دیده باشیم! ما فقط یادمان می آید فردوسی را خیلی دوست می داشتیم وقتی خواندیم خواب دقیقی شاعر را دیده، همان جا از تعریف های ـ به قول دکتر هادی عزیزـ زیرکانه ی فردوسی از خودش، خیلی خوشمان آمد.

این هم نخستین گفتگوی ما و خدا در الهی نامه ی عطّار:

روز قیامت است، ما را که گناهکار و سیاه نامه ایم به سوی دوزخ می برند ناگهان صدایی می آید: " او را کجا می برید که ما با اوییم" ملائکه با شنیدن این سخن از هیبت آن از هوش می روند. در همین حال از سوی آن صدا:

خطاب آید جوان را کای پریشان                                                       چه می پایی هلا بگریز از ایشان

جوان گوید خدایا درچنین جای                                                        که نه سر دارد این وادی و نه پای

کجا دانم شدن از رستخیزی                                                           که نیست این جایگه راه گریزی

خطاب آید که ای در عین مستی                                                     بیا در ما گریز از جمله رستی

جوان گوید مرا این یارگی نیست                                                      که نقد من بجز بیچارگی نیست

مگر تو فضل خود در کار آری                                                            مرا در پرده ی اسرار آری

خداوندش بپوشد از کرامت                                                              کند پنهانش از خلق قیامت

                                                                                            (الهی نامه، عطاءالله تدین،ص۷۳)

منظور از جوان ما هستیم. به قول مرحوم استاد فروزانفر، احتمالا عطّار به آیه ی "اولئک یبدل الله سیئاتهم حسنات" (فرقان/۷۰) توجّه داشته است. کارهای خدا و آنچه در حق بندگانش انجام می دهد از روی رحمت و عنایت ازلی اوست.

و من از پنجره

تو را که ـ تکثیر می شوی ـ  می بینم

که بر خیابان فرود می آیی

و صدای توست

                     ـ این جرجر آشنا ـ

که مرا می لرزاند

                     تو بر من نازل می شوی

و من از پنجره ی همیشه کوچک

همه چیز را تو می بینم...